Chuyển Giá Trong TMĐT Xuyên Biên Giới: Rủi Ro Và Những Điều Seller Cần Biết Ngay

Chuyển giá không chỉ là vấn đề của tập đoàn lớn. Tìm hiểu chuyển giá là gì, các rủi ro pháp lý trong TMĐT xuyên biên giới và cách bảo vệ doanh nghiệp của bạn.

Chuyển Giá Là Gì? Tại Sao Seller TMĐT Xuyên Biên Giới Cần Quan Tâm?

Khi nhắc đến chuyển giá (transfer pricing), phần lớn các doanh nghiệp vừa và nhỏ đều cho rằng đây là câu chuyện của các tập đoàn đa quốc gia. Nhiều seller trong lĩnh vực thương mại điện tử xuyên biên giới vẫn đang tự trấn an bằng những lập luận quen thuộc: "Công ty tôi đã được cấu trúc rồi", "Doanh thu còn nhỏ chưa đến mức đó", hay "Tôi có nộp thuế đầy đủ nên không sao".

Thực tế, rất nhiều mô hình TMĐT xuyên biên giới đã mang trong mình yếu tố chuyển giá - chỉ là người bán không nhận ra hoặc không gọi tên nó đúng cách.

Định Nghĩa Chuyển Giá

Chuyển giá xảy ra khi các doanh nghiệp có quan hệ liên kết định giá giao dịch nội bộ không theo giá thị trường, với mục đích chuyển dịch lợi nhuận từ nơi có thuế suất cao sang nơi có thuế suất thấp hơn.

Cốt lõi của quy định về giao dịch liên kết là: doanh nghiệp có giao dịch liên kết phải kê khai và lập hồ sơ để chứng minh giá giao dịch được xác định theo nguyên tắc độc lập, qua đó chứng minh không có hành vi chuyển lợi nhuận hay trốn thuế.

Những Tình Huống "Dính" Quan Hệ Liên Kết Seller Hay Gặp

Rất nhiều seller không biết mình đang có giao dịch liên kết (GDLK) cho đến khi bị cơ quan thuế hỏi. Dưới đây là hai tình huống phổ biến nhất:

Tình huống 1: Công ty A tại Việt Nam cung cấp dịch vụ cho Công ty B ở nước ngoài, trong khi chủ sở hữu của A và B có quan hệ gia đình → Đây là giao dịch liên kết.

Tình huống 2: Toàn bộ doanh thu của Công ty A đến từ Công ty B ở nước ngoài → Doanh nghiệp A đang chịu sự điều hành, kiểm soát, quyết định trên thực tế từ B → Giao dịch liên kết.

Điểm mấu chốt không nằm ở việc bạn tính phí dịch vụ bao nhiêu hay giá cao hay thấp, mà là:

• Ai tạo ra giá trị chính trong chuỗi hoạt động?
• Ai chịu rủi ro kinh doanh thực sự?
• Ai sở hữu hoặc kiểm soát tài sản vô hình quan trọng như trademark, royalty, dữ liệu, hệ thống?
• Lợi nhuận đang được giữ ở đâu và mức thuế suất tại mỗi địa điểm là bao nhiêu?

Nếu cấu trúc lợi nhuận không phản ánh đúng thực tế vận hành, rủi ro chuyển giá bắt đầu xuất hiện.

Rủi Ro Pháp Lý Và Tài Chính Khi Không Tuân Thủ Quy Định Chuyển Giá

Hậu quả của việc không tuân thủ quy định về chuyển giá có thể rất nghiêm trọng:

Về Thuế Và Tài Chính

Bị truy thu thuế, phạt và tính tiền chậm nộp - mức phạt có thể lên tới gấp 3 lần số thuế trốn. Chi phí bị loại, doanh thu hoặc lợi nhuận bị ấn định, lỗ bị giảm và thu nhập chịu thuế bị tăng lên.

Về Pháp Lý Và Hoạt Động

Bị thanh tra, kiểm tra chuyên sâu về thuế, ảnh hưởng xếp hạng tín nhiệm và uy tín của doanh nghiệp, giám đốc và kế toán trưởng.

Về Chiến Lược Dài Hạn

Khó gọi vốn, khó làm việc với ngân hàng và các đối tác quan trọng.

Tóm lại: chuyển giá có thể giúp giảm thuế trong ngắn hạn, nhưng rủi ro pháp lý và tài chính về dài hạn là rất lớn nếu không được quản lý đúng cách.

Tại Sao Nhiều Seller "Chưa Gặp Vấn Đề"?

Nhiều doanh nghiệp chưa bị cơ quan thuế "gọi tên" về chuyển giá thường vì hai lý do đơn giản: quy mô còn nhỏ chưa đến ngưỡng kiểm tra, hoặc chưa rơi vào đợt thanh tra chuyên đề.

Tuy nhiên, khi doanh thu lũy kế tăng lên, dòng tiền lớn hơn, và yếu tố xuyên biên giới ngày càng rõ ràng hơn - tuân thủ quy định chuyển giá sẽ trở thành yêu cầu bắt buộc, dù doanh nghiệp có ý thức về điều này hay không.

Cập Nhật: Cơ Quan Thuế Việt Nam Đang Nâng Cấp Năng Lực Kiểm Soát Chuyển Giá

Đây là điều mà mọi seller xuyên biên giới cần đặc biệt lưu ý trong năm 2025. Cơ quan Thuế Việt Nam đang hoàn thiện và đưa vào áp dụng hai công cụ mạnh:

Cơ Sở Dữ Liệu Thương Mại ORBIS

Cho phép cơ quan thuế so sánh tỷ suất lợi nhuận theo ngành, quy mô và khu vực; phân tích cấu trúc sở hữu, lịch sử hoạt động, dữ liệu tài chính; và đối chiếu trực tiếp doanh nghiệp của bạn với các doanh nghiệp độc lập tương đương.

Công Cụ Phân Tích Giá Chuyển Nhượng TP CATALYST

Giúp chuẩn hóa dữ liệu benchmark, loại bỏ dữ liệu bất thường, xác định khoảng giá giao dịch độc lập chuẩn - và làm cơ sở ấn định thuế nếu lợi nhuận của doanh nghiệp nằm ngoài khoảng hợp lý.

Điều này có nghĩa là lập luận "tôi tính vậy cho tiện" hay "trước giờ vẫn làm thế" sẽ không còn đủ sức thuyết phục khi bị thanh tra chuyển giá.